و جاهل در نفع و ضرر به اسلام و جامعهء اسلامى فرق بسيار وجود دارد . اگر عالمى منحرف شد ، ممكن است امتى را منحرف ساخته به عفونت بكشد . و اگر عالمى مهذّب باشد ، اخلاق و آداب اسلامى را رعايت نمايد ، جامعه را مهذّب و هدايت مىكند . در بعضى از شهرستان‌هايى كه تابستان‌ها به آن‌جا مىرفتم ، مىديدم اهالى آن بسيار مؤدب به آداب شرع بودند . نكته‌اش اين بود كه عالِم صالح و پرهيزكارى داشتند . اگر عالِمِ وَرِع و درستكارى در يك جامعه يا شهر و استانى زندگى كند ، همان وجود او باعث تهذيب و هدايت مردم آن سامان مىگردد ، اگر چه لفظاً تبليغ و ارشاد نكند « 1 » . ما اشخاصى را ديده‌ايم كه وجود آنان مايهء پند و عبرت بوده ؛ صرف ديدن و نگاه به آنان باعث تنبه مىشد . هم اكنون در تهران - كه فى الجمله اطلاع دارم - محلات آن با هم فرق دارد . در محله‌اى كه عالم منزه و مهذّبى زيست مىكند ، مردمان صالح با ايمانى دارد . در محلهء ديگر كه يك نفر منحرف فاسد معمم شده ، امام جماعت گرديده ، دكان

--> ( 1 ) - امام صادق عليه السلام فرمود : « كُونُوا دُعاةً لِلنّاسِ بِالخَيرِ بِغَيرِ ألسِنَتِكُمْ ، لِيَروا مِنكُمُ الاجتِهادَوَالصِّدْقَ وَالوَرَعَ » ؛ مردم را به نيكى دعوت كنيد ؛ اما نه با زبان‌هايتان ، چنان‌كه مردم در شما صواب جستن و راست گفتارى و پرهيزگارى ببينند . ( الكافي ، ج 2 ، ص 78 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الورع » ، حديث 14 )